Trình bày về rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ?

CÂU HỎI : Trình bày về rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ?	(Trả lời bên dưới)

Trong hệ thống pháp luật hình sự hiện đại, Rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ là một trong những căn cứ mới được bổ sung để loại trừ trách nhiệm hình sự. Điều này nhằm khuyến khích sự sáng tạo, dám nghĩ dám làm của các nhà khoa học và chuyên gia, tránh tâm lý lo sợ bị xử lý hình sự khi đối mặt với những rủi ro khách quan trong quá trình đổi mới. 1. Bản chất của quy định Khoa học luôn đi kèm với những điều chưa biết. Quy định này thừa nhận rằng: Có những thiệt hại xảy ra không phải do lỗi chủ quan hay sự cẩu thả, mà là hệ quả tất yếu của việc thử nghiệm cái mới khi kiến thức hiện tại chưa thể bao quát hết mọi tình huống. 2. Các điều kiện để được loại trừ trách nhiệm hình sự Để một hành vi gây thiệt hại trong lĩnh vực này không bị coi là tội phạm, cần hội đủ 3 điều kiện khắt khe: Mục đích vì lợi ích xã hội: Hành vi phải nhằm tìm ra giải pháp mới, công nghệ mới phục vụ lợi ích chung (y tế, kinh tế, quốc phòng...), không phải vì mục đích trục lợi cá nhân bất chính. Đã áp dụng mọi biện pháp phòng ngừa: Người thực hiện phải tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện có. Họ phải dự kiến các tình huống xấu và có phương án ứng phó tốt nhất trong khả năng cho phép. Thiệt hại nằm ngoài khả năng dự báo: Thiệt hại xảy ra phải là rủi ro khách quan, dù đã làm đúng mọi bước nhưng do giới hạn của khoa học tại thời điểm đó mà không thể lường trước được. 3. Quy trình đánh giá rủi ro Khi có thiệt hại xảy ra, các cơ quan chức năng thường đánh giá dựa trên mô hình sau: 1.     Giai đoạn chuẩn bị: Có đề án được phê duyệt không? Có hội đồng khoa học đánh giá không? 2.     Giai đoạn thực hiện: Có làm đúng quy trình thí nghiệm không? Các thiết bị có được kiểm định không? 3.     Giai đoạn xảy ra sự cố: Phản ứng của người thực hiện lúc đó ra sao? Có nỗ lực khắc phục thiệt hại không? 4. Các trường hợp không được áp dụng (Vượt quá giới hạn) Nếu thiệt hại xảy ra do các yếu tố sau, người thực hiện vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự: Làm liều, làm ẩu: Bỏ qua các bước kiểm tra an toàn bắt buộc hoặc chưa được cấp phép thực hiện thí nghiệm nguy hiểm. Chủ quan, khinh suất: Đã thấy trước nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng nhưng vẫn tự tin quá đáng rằng nó sẽ không xảy ra mà không có biện pháp ngăn chặn cụ thể. Ngụy tạo khoa học: Dùng danh nghĩa nghiên cứu để che đậy các hành vi vi phạm pháp luật khác. 5. Ví dụ minh họa Được loại trừ: Một nhóm bác sĩ thử nghiệm phương pháp phẫu thuật mới cho một căn bệnh nan y sau khi đã thử nghiệm thành công trên động vật và được Hội đồng y khoa cấp phép. Dù đã làm đúng mọi quy trình, bệnh nhân vẫn tử vong do một phản ứng sinh học cực hiếm mà y văn thế giới chưa từng ghi nhận. Phải chịu trách nhiệm: Một kỹ sư tự ý thay đổi kết cấu chịu lực của một tòa nhà bằng một loại vật liệu mới chưa qua kiểm định chỉ để tiết kiệm chi phí, dẫn đến sập công trình. Đây là hành vi vi phạm quy chuẩn xây dựng, không phải rủi ro khoa học. Phân biệt với Tình thế cấp thiết Dù cả hai đều liên quan đến việc gây thiệt hại, nhưng: Tình thế cấp thiết: Gây thiệt hại để ngăn chặn một nguy cơ đang hiện hữu. Rủi ro khoa học: Gây thiệt hại trong quá trình tìm kiếm cái mới, giá trị mới. Góc nhìn thực tế: Quy định này rất phổ biến trong lĩnh vực Y sinh (thử nghiệm thuốc mới) và Công nghệ cao (trí tuệ nhân tạo, năng lượng hạt nhân), nơi mà biên độ giữa "đột phá" và "thảm họa" đôi khi chỉ cách nhau một sợi chỉ. Bạn có muốn tôi giải thích rõ hơn về việc người dân bình thường có được phép sở hữu các loại công cụ hỗ trợ như bình xịt hơi cay để tự vệ hay không (như câu hỏi ở phần trước chưa được giải đáp)?   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)