Trong nghiên cứu luật hình
sự, đặc biệt là ở trình độ cao học, việc xác định Khách thể loại là bước
quan trọng để phân loại nhóm tội phạm và hiểu rõ bản chất xâm hại của hành vi.
Đối với nhóm các tội phạm về
chức vụ (được quy định tại Chương XXIII Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ
sung 2017), khách thể loại được xác định như sau:
1.
Định nghĩa Khách thể loại của nhóm tội này
Khách thể loại của các tội
phạm về chức vụ là hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức và sự
trong sạch của bộ máy Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội,
tổ chức kinh tế.
Cụ thể, hành vi phạm tội
xâm hại đến:
- Tính pháp quyền: Việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
không đúng quy định của pháp luật.
- Sự tín nhiệm: Làm suy giảm niềm tin của nhân
dân vào các cơ quan, tổ chức.
- Uy tín của bộ máy: Gây ảnh hưởng đến hình ảnh và hiệu
quả quản lý của Nhà nước hoặc tính minh bạch của các tổ chức kinh tế.
2.
Sự mở rộng khách thể trong Luật hiện hành
Một điểm cực kỳ quan trọng
mà bạn cần lưu ý trong bài nghiên cứu là sự thay đổi từ BLHS 1999 sang BLHS
2015:
- Trước đây (BLHS 1999): Khách thể loại chủ yếu giới hạn ở
hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội (Khu vực công).
- Hiện nay (BLHS 2015): Khách thể loại đã mở rộng sang cả
Khu vực ngoài nhà nước (Khu vực tư). Điều này có nghĩa là hoạt động
đúng đắn, minh bạch của các doanh nghiệp, công ty cổ phần, tổ chức kinh tế
tư nhân cũng là đối tượng được luật hình sự bảo vệ trước các hành vi tham
nhũng, lợi dụng chức vụ.
3.
Phân nhóm dựa trên Khách thể trực tiếp
Dựa trên khách thể loại
chung, nhóm tội này thường được chia thành 2 nhóm nhỏ hơn (với khách thể trực
tiếp riêng biệt):
|
Nhóm
tội
|
Khách
thể trực tiếp đặc trưng
|
Ví
dụ điều luật
|
|
Các
tội phạm tham nhũng
|
Xâm hại hoạt động đúng đắn
của cơ quan/tổ chức + Quyền sở hữu tài sản của Nhà nước hoặc tổ chức/cá
nhân.
|
Tội tham ô tài sản (Điều
353), Tội nhận hối lộ (Điều 354).
|
|
Các
tội phạm khác về chức vụ
|
Chủ yếu xâm hại trật tự
quản lý, tính đúng đắn của hoạt động công vụ/nhiệm vụ mà không nhất thiết
vì mục đích chiếm đoạt tài sản.
|
Tội lợi dụng chức vụ, quyền
hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356), Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả
nghiêm trọng (Điều 360).
|
4.
Mối liên hệ với Chủ thể đặc biệt
Khách thể loại này bị xâm hại
bởi một loại chủ thể đặc biệt: Người có chức vụ. Chính sự "lạm dụng"
hoặc "lợi dụng" sức mạnh công quyền/vị trí công tác của chủ thể đã
làm biến dạng hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức – vốn là giá trị cốt lõi
mà chương này bảo vệ.
Gợi
ý thảo luận:
Trong các bài thi hoặc luận
văn cao học, giảng viên thường hỏi: "Tại sao Tội nhận hối lộ trong khu
vực tư nhân lại được xếp chung khách thể loại với khu vực nhà nước?".
- Câu trả lời nằm ở xu hướng
hội nhập quốc tế (Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng - UNCAC), nơi mà sự
"trong sạch" không còn chia biên giới giữa công và tư để đảm bảo một
nền kinh tế minh bạch.
______________________________________
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét