Đây là một chủ đề mang tính
thời sự cao trong lộ trình hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam, đặc biệt là từ
khi Bộ luật Hình sự 2015 chính thức "hình sự hóa" hành vi tham
nhũng trong khu vực ngoài Nhà nước.
Việc phân tích sự khác biệt
trong đối tượng tác động sẽ giúp bạn làm rõ tại sao nhà lập pháp lại xếp
chúng chung một Chương nhưng lại có những quy định xử lý riêng biệt.
1.
Đối tượng tác động trong Khu vực công (Nhà nước)
Trong khu vực này, đối tượng
tác động mang tính chất "Công sản" và "Công quyền":
- Tài sản công: Bao gồm ngân sách nhà nước, đất
đai, tài nguyên, hoặc tài sản tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp,
doanh nghiệp nhà nước (vốn nhà nước nắm giữ 100% hoặc chi phối).
- Hoạt động quản lý hành chính: Hành vi tham nhũng xâm phạm trực
tiếp đến tính đúng đắn của việc thực thi quyền lực nhà nước.
- Ví dụ: Trong tội Tham ô tài sản
(Điều 353), đối tượng tác động là tài sản mà người có chức vụ được Nhà nước
giao quản lý.
2.
Đối tượng tác động trong Khu vực tư (Ngoài Nhà nước)
Ở khu vực này, đối tượng
tác động mang tính chất "Tài sản tổ chức" và "Tính
minh bạch kinh tế":
- Tài sản của doanh nghiệp, tổ chức
tư nhân:
Bao gồm vốn góp của cổ đông, tài sản của các công ty cổ phần, công ty
TNHH, các quỹ từ thiện, hiệp hội... không có vốn nhà nước.
- Sự vận hành bình thường của thị
trường:
Hành vi tham nhũng ở đây (như nhận hối lộ để ký kết hợp đồng kinh tế) xâm
phạm đến sự cạnh tranh công bằng và tính minh bạch trong kinh doanh.
- Ví dụ: Trong tội Nhận hối lộ (Điều
354), đối tượng tác động đối với khu vực tư là các lợi ích vật chất hoặc
phi vật chất mà cá nhân trong doanh nghiệp tư nhân nhận được để làm hoặc
không làm một việc vì lợi ích của người đưa hối lộ.
3.
Bảng so sánh tóm tắt
|
Tiêu
chí
|
Khu
vực Nhà nước (Công)
|
Khu
vực ngoài Nhà nước (Tư)
|
|
Bản
chất tài sản
|
Sở hữu toàn dân / Sở hữu
Nhà nước.
|
Sở hữu tư nhân / Sở hữu tập
thể của tổ chức.
|
|
Mục
đích bảo vệ
|
Bảo vệ sự liêm chính của
bộ máy quyền lực.
|
Bảo vệ sự minh bạch và
công bằng trong kinh tế.
|
|
Phạm
vi áp dụng
|
Áp dụng cho tất cả 07 tội
danh tham nhũng.
|
Hiện chỉ áp dụng cho 04 tội
danh (Điều 353, 354, 355, 358).
|
4.
Tại sao cần phân biệt rõ (Góc nhìn nghiên cứu)
1.
Vấn
đề thu hồi tài sản: Đối
với khu vực công, tài sản thu hồi phải nộp trả về Ngân sách Nhà nước. Đối với
khu vực tư, tài sản bị chiếm đoạt (như trong tội Tham ô ở doanh nghiệp tư) phải
được trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp của doanh nghiệp đó.
2.
Chính
sách hình sự:
Pháp luật hiện hành vẫn có sự phân hóa. Một số tội danh về chức vụ (như Thiếu
trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng) hiện tại vẫn chủ yếu áp dụng cho khu
vực công, vì Nhà nước ưu tiên bảo vệ tính nghiêm minh của đội ngũ cán bộ công
chức trước.
Việc mở rộng đối tượng tác
động sang khu vực tư là bước đi tất yếu để thực hiện Công ước UNCAC. Bạn
có muốn tôi liệt kê cụ thể 4 tội danh tham nhũng mà khu vực tư nhân phải
chịu trách nhiệm hình sự để bạn đưa vào phần "Phạm vi điều chỉnh" của
bài viết không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét