Phụ gia thực
phẩm là những chất được chủ động cho vào thực phẩm để cải thiện màu sắc, hương
vị, cấu trúc hoặc kéo dài thời gian bảo quản. Tuy nhiên, khi các chất này nằm
ngoài danh mục cho phép hoặc bị sử dụng sai mục đích, chúng trở thành hóa chất
độc hại.
Tại Việt
Nam, các quy định về phụ gia thực phẩm năm 2026 dựa trên tiêu chuẩn của Ủy
ban Codex (CAC) và các đánh giá an toàn từ JECFA.
Dưới đây là
các nhóm phụ gia bị cấm sử dụng phổ biến nhất:
1. Nhóm
chất bảo quản và cải thiện cấu trúc (Cực độc)
Đây là những
chất thường bị lạm dụng để đánh lừa cảm giác của người tiêu dùng về độ tươi
ngon:
- Hàn thia (Borax): Tuyệt đối cấm. Nó tạo độ giòn,
dai giả tạo cho giò chả, bún nhưng gây suy thận và tổn thương gan mãn
tính.
- Phóc-môn (Formaldehyde): Cấm dùng để ướp hải sản, bún,
phở. Đây là chất gây ung thư vòm họng và thực quản hàng đầu.
- Axít Boric: Một dạng khác của Hàn thia, có
độc tính tương tự, gây rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
2. Nhóm
phẩm màu và chất làm trắng (Công nghiệp)
Các chất này
giúp thực phẩm có màu sắc rực rỡ nhưng chứa kim loại nặng và tác nhân gây đột
biến gen:
- Rhodamine B: Phẩm màu đỏ công nghiệp thường
bị dùng cho hạt dưa, tương ớt. Gây ung thư gan và thận.
- Chất huỳnh quang (Tinopal): Dùng để làm trắng bóng sợi bún,
bánh phở. Chứa các kim loại nặng tích tụ gây suy gan, thận.
- Vàng Ô (Auramine O): Phẩm màu dùng trong nhuộm vải
và sơn tường, bị lạm dụng để nhuộm vàng da gà hoặc măng. Đây là chất gây
ung thư cực mạnh.
3. Nhóm
chất tạo ngọt và hương liệu ngoài danh mục
- Cyclamate (Đường hóa học đời
cũ): Một số quốc
gia và tiêu chuẩn Codex hạn chế hoặc cấm do lo ngại về khả năng gây ung
thư bàng quang.
- Các loại hương liệu tổng hợp
không rõ nguồn gốc: Thường chứa các dung môi hữu cơ độc hại như Methanol nếu không được
tinh chế theo cấp độ thực phẩm.
Các văn bản
pháp lý làm căn cứ (Cập nhật 2026)
Hệ thống quản
lý phụ gia thực phẩm hiện hành bao gồm:
1.
Thông tư 24/2019/TT-BYT: Quy định về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm (Danh mục
các chất được phép và hàm lượng tối đa).
2.
Thông tư 17/2023/TT-BYT: Sửa đổi, bổ sung quy định về ghi nhãn và danh mục phụ gia (Cập
nhật theo tiêu chuẩn mới nhất của CAC).
3.
Nghị định 15/2018/NĐ-CP: Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực
phẩm.
4.
Điều 317 Bộ luật Hình sự: Quy định hình phạt tù lên đến 20 năm đối với hành vi
sử dụng chất cấm trong sản xuất thực phẩm.
Cách nhận
biết và phòng ngừa
- Đọc nhãn mác: Ưu tiên thực phẩm có ghi rõ mã
số phụ gia (thường bắt đầu bằng chữ E hoặc INS, ví dụ: E202,
INS 330). Đây là các chất đã được JECFA đánh giá an toàn.
- Cảnh giác với màu sắc/cấu trúc lạ: Thực phẩm có màu sắc quá rực rỡ
(đỏ tươi, vàng choé) hoặc độ giòn dai bất thường thường là dấu hiệu của phụ
gia công nghiệp.
- Truy xuất nguồn gốc: Sử dụng các sản phẩm có chứng
nhận VietGAP, GlobalGAP hoặc các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm được
kiểm soát chặt chẽ.
Bạn có muốn
tôi giúp soạn thảo một bảng đối chiếu giữa các phụ gia thực phẩm được
phép sử dụng (theo mã INS) và các chất cấm tương ứng để bạn dễ dàng tra cứu khi
mua sắm không?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét