Việc xác định
một người "bỏ trốn" để chiếm đoạt tài sản là "chìa
khóa" để chuyển một quan hệ dân sự (vay mượn, thuê mướn) sang quan hệ hình
sự (Điều 175). Nếu chỉ đơn thuần là không có tiền trả (mất khả năng thanh
toán), đó là tranh chấp dân sự. Nhưng nếu có hành vi bỏ trốn, đó là dấu hiệu của
tội phạm.
Dưới đây là
cách cơ quan tiến hành tố tụng và Tòa án xác định hành vi này trong thực tế:
1. Thế
nào là "Bỏ trốn"?
Theo tinh thần
của các hướng dẫn nghiệp vụ, hành vi bỏ trốn phải hội đủ các yếu tố:
- Về mặt khách quan: Sau khi nhận tài sản hoặc đến hạn
trả tài sản, người vay/mượn/thuê đã rời bỏ địa chỉ cư trú, nơi làm việc
mà không thông báo cho chủ sở hữu biết.
- Về mặt ý thức: Việc rời đi nhằm mục đích cắt
đứt liên lạc, làm cho chủ sở hữu không thể tìm được để đòi lại tài sản.
2. Các
tiêu chí cụ thể để Tòa án đánh giá
Để không
hình sự hóa các quan hệ dân sự, Tòa án thường xem xét các yếu tố sau:
- Sự chủ động cắt đứt liên lạc: Khóa máy điện thoại, xóa tài
khoản mạng xã hội, thay đổi nơi ở bí mật mà không có lý do chính đáng.
- Thời điểm bỏ trốn: Ngay sau khi vừa nhận được một
khoản tiền lớn hoặc ngay trước thời điểm đến hạn trả nợ theo cam kết.
- Thái độ khi chủ nợ tìm kiếm: Nếu người nợ vẫn ở địa phương
nhưng trốn tránh, không nghe máy, hoặc dặn người nhà nói không có nhà...
thì chưa hẳn là bỏ trốn. Bỏ trốn thường gắn liền với việc "biệt
tích".
- Lý do rời đi: Nếu người đó rời đi để làm ăn,
chữa bệnh và vẫn có thể liên lạc được (dù chưa có tiền trả) thì không được
coi là bỏ trốn nhằm chiếm đoạt tài sản.
3. Phân
biệt với "Mất khả năng thanh toán" (Quan hệ dân sự)
Đây là trường
hợp người nợ vẫn ở địa phương hoặc vẫn giữ liên lạc nhưng:
- Làm ăn thua lỗ, gặp tai nạn,
thiên tai dẫn đến không còn tài sản để trả.
- Họ thừa nhận khoản nợ nhưng xin
khất nợ hoặc hứa hẹn trả dần.
- Kết luận: Trường hợp này chủ nợ phải khởi
kiện ra Tòa dân sự để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.
4. Rủi ro
của việc "Bỏ trốn" trong thực tế
Nhiều người
vì quá sợ hãi áp lực đòi nợ (đòi nợ thuê, xã hội đen) nên đã tắt máy, lánh mặt
đi nơi khác. Hành vi này vô tình tạo ra dấu hiệu pháp lý của hành vi bỏ trốn.
- Lời khuyên pháp lý: Nếu thực sự mất khả năng thanh
toán, người nợ nên duy trì liên lạc và minh bạch về tình trạng tài chính để
tránh bị khép vào tội Lạm dụng tín nhiệm.
Tóm tắt
ranh giới
|
Đặc điểm
|
Bỏ trốn
(Hình sự)
|
Mất khả
năng thanh toán (Dân sự)
|
|
Nơi cư
trú
|
Bí mật rời
đi, không ai biết ở đâu.
|
Vẫn ở địa
chỉ cũ hoặc thông báo rõ nơi ở mới.
|
|
Liên lạc
|
Cắt đứt
hoàn toàn (không nghe máy, chặn số).
|
Vẫn phản hồi
nhưng xin khất hoặc chậm trả.
|
|
Yếu tố
ý chí
|
Muốn
"quỵt" nợ bằng cách biến mất.
|
Muốn trả nợ
nhưng chưa có điều kiện thực hiện.
|
Bạn có muốn
biết thêm về cách xử lý trong trường hợp người nợ dùng thủ đoạn gian dối
(như tạo chứng từ giả là đã trả tiền) để không phải trả nợ không? Đây cũng là một
dấu hiệu phổ biến của tội này.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét