Những trường hợp nào Nhà nước không có trách nhiệm bồi thường dù có thiệt hại xảy ra trên thực tế?

CÂU HỎI :  Những trường hợp nào Nhà nước không có trách nhiệm bồi thường dù có thiệt hại xảy ra trên thực tế?	(Trả lời bên dưới)

Mặc dù Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN) bảo vệ quyền lợi công dân rất toàn diện, nhưng để đảm bảo tính công bằng và tránh việc lạm dụng ngân sách, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp loại trừ. Nếu vụ việc rơi vào các trường hợp dưới đây, Nhà nước sẽ không gánh chịu trách nhiệm bồi thường cho dù thiệt hại có xảy ra trên thực tế. 1. Thiệt hại hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại Đây là nguyên tắc tự chịu trách nhiệm lớn nhất trong pháp luật dân sự và hành chính: Cố tình tự gây ra thiệt hại: Người dân tự hủy hoại tài sản, tự gây thương tích cho bản thân rồi đổ lỗi cho quá trình làm việc của cơ quan nhà nước. Cố tình nhận tội hoặc khai báo gian dối trong tố tụng: Trong vụ án hình sự, nếu một người bị khởi tố, tạm giam, xét xử oan nhưng nguyên nhân trực tiếp là do họ cố tình khai báo gian dối, tự nhận tội về mình hoặc cung cấp chứng cứ giả để che giấu cho người khác (hoặc vì lý do cá nhân khác), Nhà nước sẽ không bồi thường oan sai cho họ. Không tuân thủ mệnh lệnh hợp pháp: Người dân cố tình đi vào khu vực cấm, khu vực đang cưỡng chế hợp pháp dù đã có thông báo và hàng rào bảo vệ, dẫn đến bị thiệt hại về tài sản hoặc sức khỏe. 2. Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết Nhà nước không chịu trách nhiệm đối với các rủi ro thiên nhiên hoặc các quyết định buộc phải hy sinh lợi ích nhỏ để bảo vệ lợi ích lớn hơn: Sự kiện bất khả kháng: Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do thiên tai (lũ lụt, động đất, sét đánh, dịch bệnh) tác động vào đối tượng đang bị quản lý. Ví dụ: Xe ô tô vi phạm bị công an tạm giữ tại bãi xe, gặp trận bão lớn khiến cây đổ đè hỏng xe. Nếu cơ quan công an chứng minh được họ đã áp dụng mọi biện pháp phòng chống bão theo đúng quy định nhưng không thể ngăn chặn, đây là sự kiện bất khả kháng và Nhà nước không bồi thường. Tình thế cấp thiết: Người thi hành công vụ buộc phải hành động để ban hành quyết định hoặc biện pháp nhằm ngăn chặn một nguy cơ lớn hơn đang đe dọa trực tiếp đến lợi ích nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của chính người đó hoặc của người khác. Ví dụ: Lực lượng phòng cháy chữa cháy bắt buộc phải phá dỡ một bức tường của nhà bên cạnh để ngăn đám cháy lan ra toàn khu phố. Thiệt hại của ngôi nhà bên cạnh trong trường hợp này được coi là ở tình thế cấp thiết và không thuộc phạm vi TNBTCNN. 3. Người bị thiệt hại đồng ý hoặc chủ động từ chối quyền bồi thường Đồng ý chịu thiệt hại: Người bị thiệt hại đã tự nguyện đồng ý bằng văn bản chấp nhận rủi ro hoặc thiệt hại đó trước khi người thi hành công vụ thực hiện hành vi. Từ chối nhận bồi thường: Sau khi có văn bản xác định hành vi trái pháp luật của công chức, người bị thiệt hại chủ động làm văn bản từ chối nhận bồi thường hoặc không thực hiện quyền yêu cầu bồi thường trong thời hiệu luật định (quá 03 năm mà không có lý do chính đáng). 4. Hành vi của người thi hành công vụ không liên quan đến công vụ Hành vi tư nhân: Nếu một công chức (ví dụ: một Thẩm phán hoặc một chiến sĩ Công an) gây thiệt hại cho công dân khi họ không trong giờ làm việc, không thực hiện nhiệm vụ được giao, mà xuất phát từ các quan hệ cá nhân (đánh nhau do va chạm giao thông, tranh chấp đất đai gia đình...). Loại hình áp dụng: Trường hợp này sẽ áp dụng cơ chế Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Bộ luật Dân sự. Bản thân cá nhân người đó phải tự bỏ tiền túi ra đền bù như mọi công dân khác, Nhà nước không can thiệp và không dùng ngân sách để trả thay. 5. Các quyết định/hành vi mang tính chất quản lý vĩ mô của Nhà nước Nhà nước không bồi thường cho các thiệt hại phái sinh từ việc thay đổi chính sách kinh tế - xã hội chung: Thay đổi quy hoạch, chính sách hợp pháp: Nhà nước ban hành Luật mới, Nghị định mới hoặc thay đổi quy hoạch đô thị hợp pháp dẫn đến việc kinh doanh của doanh nghiệp bị sụt giảm lợi nhuận hoặc phải chuyển đổi mô hình kinh doanh. Do đây là hành vi lập pháp, lập quy hợp pháp vì lợi ích chung, nên các thiệt hại gián tiếp này không được bồi thường.   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)