Những trường hợp nào thành viên Hội đồng định giá phải từ chối tham gia hoặc bị thay đổi? Ý nghĩa của quy định này đối với tính khách quan của vụ án?

CÂU HỎI : Những trường hợp nào thành viên Hội đồng định giá phải từ chối tham gia hoặc bị thay đổi? Ý nghĩa của quy định này đối với tính khách quan của vụ án?	(Trả lời bên dưới)

Để bảo đảm kết luận định giá phản ánh chính xác giá trị thực tế của tài sản, pháp luật quy định những ranh giới rất nghiêm ngặt nhằm cách ly thành viên Hội đồng khỏi bất kỳ sự tác động hay xung đột lợi ích nào. Khung pháp lý hiện hành quy định cụ thể các trường hợp thành viên Hội đồng định giá phải tự nguyện từ chối hoặc bị thay đổi, cùng ý nghĩa mang tính quyết định của quy định này đối với cán cân công lý. 1. Các trường hợp thành viên Hội đồng phải từ chối hoặc bị thay đổi Một công chức hoặc chuyên gia không được phép tham gia Hội đồng định giá nếu rơi vào một trong các trường hợp sau đây: Có mối quan hệ thân tộc với các đương sự: Là người thân thích (bố, mẹ, vợ, chồng, con, anh chị em ruột...) của bị can, bị cáo, bị hại hoặc của người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi cho đương sự trong vụ án đó. Có lợi ích kinh tế, vật chất trực tiếp hoặc gián tiếp: Bản thân hoặc người thân là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến tài sản cần định giá (ví dụ: là cổ đông của công ty có tài sản bị thiệt hại, hoặc có tranh chấp quyền sở hữu đối với tài sản đó). Có mối quan hệ nợ nần, vay mượn hoặc hợp tác làm ăn với bị can hoặc bị hại. Đã tham gia vào các giai đoạn tố tụng trước đó với tư cách khác: Đã tham gia vụ án đó với tư cách là người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn/bị đơn dân sự, người bào chữa, người giám định hoặc người dịch thuật. Đã tham gia Hội đồng định giá cấp dưới trong cùng vụ án: Công chức đã tham gia vào Hội đồng định giá lần đầu (ví dụ: cấp huyện) thì không được phép có tên trong Hội đồng định giá lại (cấp tỉnh) đối với chính tài sản đó. Có căn cứ rõ ràng khác cho thấy họ không thể vô tư: Đang có mâu thuẫn, hiềm khích cá nhân sâu sắc với bị can, bị cáo hoặc bị hại, có thể dẫn đến việc cố tình ép giá hoặc thổi giá để trả thù. 2. Ý nghĩa của quy định đối với tính khách quan của vụ án Quy định về việc thay đổi thành viên Hội đồng không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là biểu hiện sinh động của nguyên tắc thượng tôn pháp luật, có ý nghĩa quyết định trên 3 phương diện: A. Tấm khiên bảo vệ quyền con người, chống oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm Trong tố tụng hình sự, giá trị tài sản chính là "thước đo" quyết định một người có bị khởi tố hay không, hoặc bị áp khung hình phạt nhẹ hay nặng. Nếu một thành viên Hội đồng có hiềm khích với bị can, họ có thể "thổi phồng" giá trị tài sản từ vài trăm nghìn đồng lên trên 2 triệu đồng để biến một vi phạm hành chính thành một vụ án hình sự. Ngược lại, nếu họ là người nhà của bị can, họ có thể cố tình dìm giá trị tài sản xuống dưới mức định lượng tối thiểu nhằm mục đích chạy tội. Việc loại trừ các cá nhân này giúp kết luận định giá giữ được tính độc lập khoa học. B. Bảo đảm giá trị chứng cứ tuyệt đối cho vụ án Kết luận định giá tài sản là một trong những nguồn chứng cứ vật chất quan trọng nhất. Nếu một Hội đồng định giá có thành viên vi phạm quy định loại trừ (xung đột lợi ích), toàn bộ Kết luận định giá đó sẽ bị coi là không hợp pháp về mặt thủ tục. Tại phiên tòa, người bào chữa (Luật sư) có quyền bác bỏ chứng cứ này. Tòa án sẽ buộc phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung, thành lập Hội đồng mới và định giá lại từ đầu, gây lãng phí nghiêm trọng thời gian và nguồn lực của các cơ quan tiến hành tố tụng. C. Lá chắn phòng ngừa rủi ro Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước Dưới góc độ phòng ngừa rủi ro pháp lý cho bộ máy công quyền, quy định này bảo vệ chính Ngân sách nhà nước và bản thân các công chức: Hệ lụy dây chuyền: Khi Hội đồng định giá làm việc thiếu khách quan dẫn đến việc định giá sai lệch, cơ quan tố tụng sẽ ban hành các quyết định bắt giam, truy tố, hoặc kê biên tài sản oan sai dựa trên kết quả lỗi đó. Khi vụ việc được minh oan, Nhà nước sẽ phải đứng ra chi trả những khoản bồi thường khổng lồ (bồi thường thu nhập, bồi thường tinh thần, chi phí thuê luật sư). Sau đó, cơ quan nhà nước sẽ lập Hội đồng xem xét trách nhiệm hoàn trả để truy thu tiền từ chính túi tiền cá nhân của các thành viên Hội đồng định giá làm sai có lỗi cố ý (với mức hoàn trả lên đến 50 tháng lương). Do đó, cơ chế từ chối và thay đổi thành viên chính là bộ lọc tự động giúp loại bỏ mọi rủi ro lạm quyền, định kiến cá nhân ngay từ khâu thu thập chứng cứ đầu tiên, giữ cho cán cân công lý của vụ án luôn ở trạng thái cân bằng và khách quan nhất.   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)