Trong tố tụng
hình sự, dân sự và hành chính, Giám định bổ sung và Giám định lại
là hai cơ chế pháp lý quan trọng được áp dụng khi kết luận giám định ban đầu
chưa đủ để giải quyết vụ án hoặc có dấu hiệu không chính xác.
Dù cùng hướng
tới mục tiêu làm sáng tỏ sự thật khách quan, hai khái niệm này có bản chất, điều
kiện áp dụng và chủ thể thực hiện hoàn toàn khác nhau.
1. Phân
biệt Giám định bổ sung và Giám định lại
Sự khác biệt
cốt lõi giữa hai hình thức này dựa trên tính chất của kết luận giám định trước
đó (thiếu thông tin hay có nghi ngờ về độ chính xác):
|
Tiêu
chí
|
Giám định
bổ sung
|
Giám định
lại
|
|
Bản chất
|
Kết luận
trước đúng nhưng chưa đủ. Cần làm rõ hoặc mở rộng thêm các tình tiết mới.
|
Kết luận
trước có dấu hiệu sai hoặc không đáng tin cậy. Nghi ngờ tính chính xác
của kết quả.
|
|
Căn cứ
áp dụng
|
• Nội dung
kết luận trước chưa rõ ràng, còn mập mờ.
• Phát hiện
thêm những tình tiết mới liên quan đến đối tượng đã giám định.
• Xuất hiện
câu hỏi mới cần người chuyên môn trả lời.
|
• Có nghi
ngờ nghiêm trọng về tính khách quan, chính xác của kết luận trước.
• Có sự
mâu thuẫn giữa các kết luận giám định về cùng một nội dung.
• Người
giám định trước vi phạm pháp luật (bị mua chuộc, ép buộc, vi phạm quy trình kỹ
thuật...).
|
|
Người
thực hiện
|
Thường
giao cho chính người đã giám định trước đó thực hiện (trừ trường hợp họ
đã chuyển công tác, qua đời hoặc bị thay đổi).
|
Bắt buộc phải do người giám định khác
hoặc một Hội đồng giám định khác thực hiện để đảm bảo tính khách quan.
|
|
Đối tượng
giám định
|
Thường là
đối tượng cũ để khai thác sâu hơn, hoặc mẫu vật mới phát hiện thêm.
|
Toàn bộ đối
tượng cũ được đánh giá lại từ đầu bằng quy trình, phương pháp mới.
|
2. Trường
hợp nào phải thực hiện Giám định lại lần thứ hai?
Giám định lại
lần thứ hai (thực chất là cuộc giám định thứ ba về cùng một nội dung) là một
trường hợp đặc biệt, mang tính chất đối đầu chứng cứ đỉnh điểm.
Theo Điều
211 Bộ luật Tố tụng hình sự và quy định của Luật Giám định tư pháp, việc giám định
lại lần thứ hai được thực hiện khi hội đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:
Căn cứ thực
hiện
Giám định lại
lần thứ hai chỉ được đặt ra khi:
Đã có kết quả
của lần Giám định đầu tiên và lần Giám định lại lần thứ nhất,
nhưng hai kết luận này mâu thuẫn gay gắt với nhau về cùng một nội dung
giám định, và cơ quan tiến hành tố tụng không thể tự xác định được kết luận nào
đúng, kết luận nào sai.
- Ví dụ: Lần 1 kết luận nạn nhân chết do ngộ
độc chất hóa học X. Lần 2 (giám định lại lần 1) kết luận nạn nhân chết do bệnh
lý nhồi máu cơ tim cấp chứ không phải do chất X. Do hai kết luận triệt tiêu
nhau, bắt buộc phải trưng cầu giám định lại lần thứ hai.
Quy định
về chủ thể thực hiện (Hội đồng đặc biệt)
Để chấm dứt
sự mâu thuẫn, pháp luật không giao việc giám định lại lần thứ hai cho một cá
nhân đơn lẻ, mà bắt buộc phải thành lập một Hội đồng giám định do Bộ trưởng,
Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý chuyên môn về lĩnh vực đó quyết định thành
lập (ví dụ: Bộ trưởng Bộ Y tế thành lập Hội đồng đối với pháp y; Bộ trưởng Bộ
Công an thành lập Hội đồng đối với kỹ thuật hình sự).
- Hội đồng này phải gồm những
chuyên gia đầu ngành, có kinh nghiệm dày dặn nhất.
- Những người đã tham gia giám định
lần đầu và giám định lại lần thứ nhất tuyệt đối không được tham gia
vào Hội đồng giám định lại lần thứ hai này.
Giá trị
pháp lý của kết luận lần hai
- Kết luận của
Hội đồng giám định lại lần thứ hai này có giá trị pháp lý cao nhất và được
sử dụng để giải quyết vụ án. Pháp luật không cho phép có "Giám định lại lần
thứ ba".
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét