Khi xảy ra
tình huống mâu thuẫn gay gắt giữa kết luận giám định lần đầu và kết luận giám định
lại (hoặc giữa kết luận của các tổ chức khác nhau về cùng một nội dung), cơ
quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) sẽ rơi vào trạng
thái "xung đột chứng cứ".
Việc giải
quyết tình huống này được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật tố
tụng hiện hành và Luật Giám định tư pháp, cụ thể qua các bước logic dưới đây:
1. Trình
tự xử lý của Cơ quan tiến hành tố tụng
Trước khi lập
Hội đồng giám định lại lần thứ hai, cơ quan tố tụng sẽ thực hiện các biện pháp
kiểm tra chứng cứ tại chỗ:
- Bước 1: Triệu tập người giám định
để chất vấn: Cơ
quan tố tụng (hoặc Hội đồng xét xử tại tòa) sẽ triệu tập các giám định
viên đã thực hiện các lần giám định trước đó đến để giải thích, làm rõ về
phương pháp khoa học, quy trình kỹ thuật và căn cứ mà họ sử dụng để đưa ra
kết luận.
- Bước 2: Đối chất giữa các người
giám định: Nếu
các văn bản giải thích vẫn chưa thỏa đáng, cơ quan tố tụng sẽ tổ chức đối
chất trực tiếp giữa các giám định viên để họ tự phản biện luận điểm của
nhau, nhằm tìm ra sơ hở hoặc sai sót về mặt chuyên môn của một trong hai
bên.
2. Giải
pháp tối cao: Trưng cầu Giám định lại lần thứ hai bởi Hội đồng đặc biệt
Nếu sau khi
chất vấn và đối chất mà cơ quan tiến hành tố tụng vẫn không thể xác định được kết
luận nào chính xác, họ sẽ ban hành Quyết định trưng cầu giám định lại lần thứ
hai. Đây chính là lúc cơ chế Hội đồng giám định cấp bộ được kích hoạt.
Ai có thẩm
quyền thành lập Hội đồng này?
Quyết định
thành lập Hội đồng giám định lại lần thứ hai do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ
quan ngang bộ quản lý chuyên môn về lĩnh vực đó ban hành theo văn bản trưng
cầu của cơ quan tố tụng.
- Ví dụ: Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định
thành lập Hội đồng đối với lĩnh vực Pháp y, Pháp y tâm thần. Bộ trưởng Bộ
Công an hoặc Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thành lập Hội đồng đối với lĩnh vực Kỹ
thuật hình sự.
Thành phần
và nguyên tắc làm việc của Hội đồng
- Số lượng thành viên: Hội đồng phải có ít nhất 03
thành viên là những chuyên gia đầu ngành, có trình độ chuyên môn cao
và uy tín lớn trong lĩnh vực cần giám định.
- Nguyên tắc loại trừ: Những giám định viên đã tham
gia giám định lần đầu hoặc giám định lại lần thứ nhất tuyệt đối không
được tham gia vào Hội đồng này.
- Cơ chế biểu quyết: Hội đồng làm việc theo nguyên tắc
tập thể, thảo luận dân chủ và quyết định theo đa số.
3. Giá trị
pháp lý và Cách xử lý kết luận của Hội đồng
Sau khi Hội
đồng hoàn thành quá trình nghiên cứu và đưa ra phán quyết, văn bản kết luận sẽ
được xử lý như sau:
Quy tắc
giá trị tối cao: Kết
luận của Hội đồng giám định lại lần thứ hai này là kết luận cuối cùng và
có giá trị pháp lý cao nhất để giải quyết vụ án. Pháp luật tố tụng không cho
phép trưng cầu giám định lại thêm bất kỳ lần nào nữa đối với cùng một nội dung
này.
Trường hợp
tất cả thành viên đồng thuận
Hội đồng ra
một văn bản kết luận duy nhất, các thành viên cùng ký tên. Cơ quan tố tụng sử dụng
kết luận này làm căn cứ vững chắc để kết luận điều tra, truy tố hoặc tuyên án.
Trường hợp
có sự bất đồng ngay trong chính Hội đồng
Nếu các
thành viên trong Hội đồng vẫn có ý kiến khác nhau, văn bản kết luận phải ghi
rõ:
- Ý kiến của đa số thành viên (đây
sẽ là kết luận chính thức của Hội đồng).
- Ý kiến của thiểu số thành viên
(được ghi nhận đầy đủ bằng văn bản kèm theo) và lý do bất đồng.
Dù có ý kiến
thiểu số, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn sẽ căn cứ vào kết luận của đa số
thành viên Hội đồng để giải quyết vụ án, kết hợp với việc đánh giá toàn diện
các chứng cứ khác có trong hồ sơ (như lời khai nhân chứng, vật chứng, biên bản
hiện trường) để bảo đảm phán quyết hoàn toàn khách quan.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét