Quy trình định
giá tài sản trong tố tụng hình sự là một chuỗi các hoạt động bổ trợ tư pháp được
quy định vô cùng chặt chẽ. Từ khi tiếp nhận yêu cầu cho đến khi ban hành Kết luận
định giá chính thức, Hội đồng định giá tài sản phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước
và thời hạn luật định tại Nghị định số 250/2025/NĐ-CP để bảo đảm tính hợp
pháp của nguồn chứng cứ vật chất này.
Dưới đây là
quy trình tác nghiệp 5 bước tiêu chuẩn của Hội đồng định giá tài sản các cấp:
1. Tiếp
nhận hồ sơ và Thành lập Hội đồng định giá
- Tiếp nhận yêu cầu: Cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực
hoặc cơ quan tài chính tiếp nhận Văn bản yêu cầu định giá tài sản kèm theo
hồ sơ, tài liệu liên quan từ Cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra,
Viện kiểm sát, Tòa án).
- Thành lập Hội đồng: Trong thời hạn 03 ngày làm
việc kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu, người đứng đầu cơ quan có
thẩm quyền phải ban hành Quyết định thành lập Hội đồng định giá tài sản (đối
với mô hình Hội đồng theo vụ việc) hoặc chuyển hồ sơ cho Hội đồng thường
xuyên để phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên.
2. Nghiên
cứu hồ sơ và Thu thập thông tin về tài sản
- Khảo sát hiện trạng (nếu tài sản
còn hiện vật):
Hội đồng tiến hành kiểm tra, đo đạc, kiểm định, đánh giá chất lượng còn lại,
đặc tính kỹ thuật và tình trạng thực tế của tài sản. Quá trình này bắt buộc
phải lập Biên bản khảo sát hiện trạng tài sản với sự chứng kiến, ký
tên của các bên liên quan.
- Trường hợp tài sản đã mất, bị
tiêu hủy hoặc là tài sản vô hình: Hội đồng sẽ tiến hành thu thập thông tin dựa trên hồ sơ
tài liệu do cơ quan tố tụng cung cấp (hóa đơn mua hàng, ảnh chụp, thông số
kỹ thuật, lời khai của đương sự...).
- Thu thập thông tin thị trường: Các thành viên Hội đồng đi khảo
sát giá thực tế của các tài sản tương tự tại địa phương, tra cứu thông tin
trên các sàn giao dịch hợp pháp, báo giá của các nhà cung cấp uy tín tại
đúng thời điểm và nơi tài sản được yêu cầu định giá.
3. Tổ chức
phiên họp thảo luận và Biểu quyết của Hội đồng
Đây là bước
cốt lõi mang tính quyết định để chốt mức giá cuối cùng của tài sản.
- Điều kiện mở phiên họp: Phiên họp của Hội đồng định giá
tài sản chỉ được tiến hành khi có mặt ít nhất 2/3 số lượng thành viên
Hội đồng tham dự (đối với một số cấp bắt buộc phải có đầy đủ 100% thành
viên tùy theo quy chế). Đại diện cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu định
giá có quyền tham dự nhưng không có quyền biểu quyết.
- Thảo luận tranh tụng nội bộ: Các thành viên trình bày kết quả
nghiên cứu, phân tích các phương pháp định giá áp dụng (phương pháp so
sánh, chi phí, thu nhập...) và đề xuất mức giá.
- Bỏ phiếu biểu quyết: Hội đồng quyết định giá trị tài
sản theo nguyên tắc đa số. Mỗi thành viên có một phiếu biểu quyết ngang
nhau.
- Trường hợp ý kiến ngang nhau: Phiên bỏ phiếu sẽ ngả theo bên
có ý kiến của Chủ tịch Hội đồng.
- Quyền bảo lưu: Thành viên có ý kiến khác biệt
có quyền không ký kết luận chung và gửi văn bản bảo lưu ý kiến của mình
đính kèm hồ sơ.
4. Ban
hành Kết luận định giá tài sản
Sau khi có kết
quả biểu quyết, Hội đồng hoàn thiện và ban hành văn bản chính thức.
- Hình thức văn bản: Kết luận định giá tài sản
phải được lập bằng văn bản, ghi rõ căn cứ pháp lý, phương pháp định giá,
mô tả chi tiết đặc tính tài sản, mức giá được xác định và phải có chữ ký của
Chủ tịch Hội đồng (hoặc các thành viên đồng ý) cùng dấu đóng xác nhận của
cơ quan thành lập Hội đồng.
- Thời hạn hoàn thành: Thời hạn thực hiện định giá tài
sản được ghi cụ thể trong văn bản yêu cầu của cơ quan tố tụng, thông thường
không quá 15 ngày (đối với vụ việc thông thường) hoặc tối đa 30
ngày (đối với vụ việc có tính chất phức tạp, tài sản đặc thù).
5. Chuyển
giao Kết luận và Lưu trữ hồ sơ
- Bàn giao chứng cứ: Hội đồng gửi Kết luận định giá
tài sản cùng các biên bản liên quan cho Cơ quan tiến hành tố tụng đã ra
yêu cầu để đưa vào hồ sơ vụ án làm nguồn chứng cứ chính thức.
- Lưu trữ nội bộ: Toàn bộ hồ sơ quy trình (từ quyết
định thành lập, biên bản khảo sát, phiếu biểu quyết đến kết luận) phải được
lưu trữ nghiêm ngặt tại cơ quan chủ trì Hội đồng để phục vụ công tác thanh
tra, kiểm tra hoặc làm căn cứ đối chiếu trong trường hợp phát sinh khiếu nại,
yêu cầu định giá lại sau này.
Hệ quả đối
với sai phạm quy trình: Nếu Hội đồng bỏ qua hoặc làm sai bất kỳ bước nào trong quy trình 5 bước
trên (ví dụ: tự ý chốt giá mà không họp thảo luận, không lập biên bản khảo sát
hiện trạng dù tài sản vẫn còn nguyên...), kết luận định giá thu được sẽ bị coi
là chứng cứ bất hợp pháp.
Nếu cơ quan
tố tụng dùng chứng cứ sai quy trình này để phê chuẩn các lệnh bắt giam hoặc tịch
thu tài sản của dân, rủi ro dẫn đến oan sai là rất lớn. Khi đó, các thành viên
Hội đồng lơ là, sai phạm sẽ phải gánh chịu trách nhiệm hoàn trả tiền túi cá
nhân cho Ngân sách theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét