Xác định thiệt
hại do thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút trong chế định Trách nhiệm bồi
thường của Nhà nước (TNBTCNN) tuân theo nguyên tắc: Bù đắp toàn bộ khoản thu
nhập chính đáng mà người bị thiệt hại đáng lẽ sẽ nhận được nếu không có hành vi
trái pháp luật của người thi hành công vụ.
Khoản thiệt
hại này thường xuất hiện trong các vụ án oan sai hình sự (người dân bị tạm
giam, đi tù không thể đi làm) hoặc các vụ sai phạm hành chính (doanh nghiệp bị
đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép trái luật).
Dựa trên Luật
Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành, thu nhập bị mất hoặc giảm sút được
phân chia và tính toán theo 3 nhóm đối tượng cụ thể sau:
1. Đối với
cá nhân có thu nhập ổn định (Từ tiền lương, tiền công)
Đây là trường
hợp dễ xác định nhất vì có hệ thống sổ sách, chứng từ rõ ràng từ cơ quan, tổ chức
chi trả thu nhập.
- Cách tính: Khoản bồi thường được xác định
theo mức tiền lương, tiền công thực tế của người bị thiệt hại tại thời điểm
họ bắt đầu bị mất hoặc giảm sút thu nhập.
- Công thức:
$$\text{Số
tiền bồi thường} = \text{Mức thu nhập/tháng} \times \text{Số thán g bị gián đoạn
công việc}$$
- Chứng cứ chứng minh bắt buộc: Người yêu cầu bồi thường phải
cung cấp các tài liệu như: Hợp đồng lao động hợp pháp, bảng lương có xác
nhận của cơ quan, quyết định bổ nhiệm, hoặc tờ khai quyết toán thuế thu nhập
cá nhân.
2. Đối với
cá nhân có thu nhập không ổn định hoặc theo mùa vụ
Đối với những
người làm lao động tự do (như lái xe công nghệ, thợ xây, người bán hàng nhỏ lẻ,
nông dân) không có hợp đồng lao động hay bảng lương cố định, pháp luật áp dụng
một thước đo sàn để bảo vệ họ:
- Cách tính: Khoản bồi thường được xác định
dựa trên mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại tại địa
phương nơi người bị thiệt hại cư trú.
- Mức sàn tối thiểu (Quy định bắt
buộc): Nếu
không thể xác định được mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại tại
địa phương, thì khoản bồi thường cho 01 ngày bị mất thu nhập được tính bằng
01 ngày lương cơ sở tại thời điểm giải quyết bồi thường.
- Cách quy đổi ngày lương cơ sở: Lấy mức lương cơ sở do Chính phủ
quy định chia cho 26 ngày (ngày làm việc tiêu chuẩn trong tháng).
3. Đối với
cá nhân, tổ chức có thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh
Trường hợp
này thường áp dụng cho các hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã hoặc doanh nghiệp bị
cơ quan hành chính ra quyết định thu hồi giấy phép, niêm phong nhà xưởng, hoặc
đình chỉ kinh doanh trái pháp luật.
- Cách tính: Thiệt hại được tính bằng khoản lợi
nhuận ròng thực tế bị mất (thu nhập sau khi đã trừ đi các chi phí hợp
lý để sản xuất, kinh doanh) trong thời gian cơ sở phải ngừng hoạt động.
- Căn cứ xác định: Lợi nhuận ròng này được tính
toán dựa trên mức thu nhập trung bình của 03 năm liền kề trước đó
được ghi nhận trong sổ sách kế toán và tờ khai thuế hợp pháp của doanh
nghiệp.
- Hỗ trợ chi phí duy trì: Ngoài phần lợi nhuận bị mất,
Nhà nước còn phải bồi thường các chi phí thực tế mà doanh nghiệp vẫn bắt
buộc phải chi trả để duy trì bộ máy trong thời gian bị dừng hoạt động
trái luật (ví dụ: tiền thuê mặt bằng, tiền trả lương giữ chân người lao động
theo cam kết, chi phí bảo quản máy móc...).
Lưu ý về
nghĩa vụ giảm thiểu thiệt hại: Người bị thiệt hại có nghĩa vụ phải áp dụng các biện pháp cần
thiết và hợp lý để ngăn chặn hoặc giảm bớt thiệt hại đối với thu nhập của mình.
Nếu họ cố tình không đi làm hoặc cố tình để doanh nghiệp gánh chịu thêm tổn thất
(dù hoàn cảnh thực tế cho phép khắc phục) nhằm đẩy số tiền đòi bồi thường lên
cao, Nhà nước sẽ từ chối chi trả cho phần thiệt hại phát sinh do lỗi cố tình
đó.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét