Phân biệt sự khác nhau mang tính bản chất lý luận giữa nguyên tắc tổ chức của VKSND (Tập trung thống nhất) và Tòa án nhân dân (Độc lập và chỉ tuân theo pháp luật).

CÂU HỎI : Phân biệt sự khác nhau mang tính bản chất lý luận giữa nguyên tắc tổ chức của VKSND (Tập trung thống nhất) và Tòa án nhân dân (Độc lập và chỉ tuân theo pháp luật).	(Trả lời bên dưới)

Sự khác biệt giữa nguyên tắc Tập trung thống nhất trong ngành Kiểm sát và nguyên tắc Độc lập, chỉ tuân theo pháp luật của Tòa án không đơn thuần là sự khác nhau về câu chữ, mà nó phản ánh tư duy lý luận sâu sắc về bản chất chức năng, nhiệm vụ của hai cơ quan tư pháp này trong bộ máy nhà nước Việt Nam. Dưới đây là bảng phân tích làm rõ bản chất lý luận phân biệt giữa hai nguyên tắc này: Bản chất lý luận phân biệt Tiêu chí phân biệt Nguyên tắc Tập trung thống nhất (VKSND) Nguyên tắc Độc lập và chỉ tuân theo pháp luật (TAND) Bản chất của chức năng Chức năng mang tính hành động, chủ động và phát hiện. VKSND đại diện cho công quyền để thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, bảo đảm pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất. Chức năng phán quyết, mang tính thụ động và khách quan. Tòa án là trung tâm của hoạt động tư pháp, thực hiện quyền tư pháp thông qua việc xét xử để phân định đúng - sai, bảo vệ công lý và quyền con người. Mô hình tổ chức hành chính Mô hình trực tuyến (Line Model) - Thứ bậc nghiêm ngặt. Hệ thống VKSND được tổ chức thành một khối thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Toàn ngành chịu sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng VKSND Tối cao. Mô hình phân tán tự chủ (Decentralized Model). Các Tòa án được tổ chức theo thẩm quyền xét xử. TAND Tối cao chỉ hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật và kiểm tra công tác xét xử chứ không có quyền can thiệp vào phán quyết của Tòa án cấp dưới. Cơ chế vận hành mệnh lệnh Mệnh lệnh hành chính - Tư pháp. Cấp dưới phải phục tùng cấp trên, Viện trưởng kiểm sát viên cấp dưới phải tuân theo quyết định của Viện trưởng cấp trên. Viện trưởng VKSND Tối cao có quyền thay đổi, hủy bỏ các quyết định sai lầm của cấp dưới. Ý chí pháp lý độc lập. Khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập, không chịu sự can thiệp của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào (kể cả Chánh án Tòa án mình hay Tòa án cấp trên). Mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể Chế độ thủ trưởng áp đặt kết hợp với tập thể. Mặc dù Ủy ban kiểm sát có thảo luận các vụ án lớn, nhưng Viện trưởng vẫn là người quyết định cuối cùng và chịu trách nhiệm. Kiểm sát viên hoạt động theo sự phân công và ủy quyền của Viện trưởng. Chế độ tập thể quyết định theo đa số. Hội đồng xét xử (Thẩm phán và Hội thẩm) quyết định bằng cách biểu quyết theo đa số. Mỗi thành viên có một phiếu bầu ngang nhau, không ai có quyền áp đặt ý chí lên người khác. Giới hạn của sự tuân thủ Tuân thủ pháp luật và tuân thủ mệnh lệnh. VKSND vừa phải tuân theo quy định của pháp luật, vừa phải tuân theo chỉ đạo trực tiếp của cấp trên trong hệ thống dọc để đảm bảo tính đồng bộ toàn quốc. Duy nhất pháp luật (Chỉ tuân theo pháp luật). Giới hạn duy nhất của Thẩm phán là các quy phạm pháp luật và lẽ phải. Không có khái niệm "chấp hành chỉ đạo" hay "vâng lời cấp trên" trong một phán quyết cụ thể. Phân tích sâu về mặt lý luận hình sự và tư pháp Để hiểu rõ tại sao lại có sự phân tách mang tính bản chất này, chúng ta cần nhìn vào mục đích tối hậu của từng cơ quan: 1. Tại sao VKSND phải "Tập trung thống nhất"? Tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật xảy ra không bị chia cắt bởi địa giới hành chính. Để bảo đảm pháp luật được áp dụng như nhau trên phạm vi cả nước, ý chí của Nhà nước trong việc buộc tội và kiểm sát phải là một ý chí duy nhất. Nếu không có nguyên tắc tập trung thống nhất, một Kiểm sát viên ở địa phương này có thể tự ý phê chuẩn hoặc không phê chuẩn một biện pháp ngăn chặn theo nhãn quan cá nhân, dẫn đến sự tùy tiện, làm xé lẻ tính thống nhất của pháp chế xã hội chủ nghĩa. Sự tập trung thống nhất biến toàn ngành Kiểm sát thành một "thanh gươm" sắc bén, có sức mạnh đồng bộ để tấn công tội phạm. 2. Tại sao TAND phải "Độc lập và chỉ tuân theo pháp luật"? Bản chất của xét xử là tìm ra sự thật khách quan và đưa ra phán quyết công bằng dựa trên chứng cứ đã được tranh tụng công khai. Nếu Tòa án cấp dưới phải nghe theo chỉ đạo của Tòa án cấp trên về mặt nội dung vụ án trước khi xử, thì phiên tòa chỉ còn mang tính hình thức (án bỏ túi). Sự độc lập của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân là lá chắn cốt lõi để bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Nó tách biệt người cầm cân nảy mực ra khỏi áp lực của quyền lực hành chính và cả áp lực từ chính các cơ quan tố tụng khác (như Cơ quan điều tra hay VKSND), bảo đảm rằng phán quyết đưa ra hoàn toàn "khách quan, duy lý và thượng tôn pháp luật". Tóm lại về mặt triết lý tư pháp: VKSND vận hành theo cơ chế "Một ý chí" (Tập trung tối đa để bảo vệ pháp chế). TAND vận hành theo cơ chế "Nhiều phán quyết độc lập hội tụ tại một điểm chung là Pháp luật" (Độc lập tối đa để bảo vệ công lý). Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)