Về mặt lý luận cấu trúc, việc tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao tính chuyên nghiệp và tính độc lập tương đối của cơ quan lập pháp?

CÂU HỎI : Về mặt lý luận cấu trúc, việc tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao tính chuyên nghiệp và tính độc lập tương đối của cơ quan lập pháp?	(Trả lời bên dưới)

Trong khoa học Luật Hiến pháp và lý luận về Nhà nước pháp quyền hiện đại, việc chuyển dịch cấu trúc từ một nghị trường chiếm đa số là đại biểu kiêm nhiệm (vừa làm quản lý hành chính, vừa làm luật) sang tăng cường đại biểu hoạt động chuyên trách (coi việc làm đại biểu là nghề nghiệp chính, toàn thời gian) là một xu thế tất yếu. Về mặt lý luận cấu trúc bộ máy nhà nước, sự thay đổi tỷ lệ này mang lại hai giá trị cốt lõi: nâng cao tính chuyên nghiệp và xác lập tính độc lập tương đối của cơ quan lập pháp. 1. Ý nghĩa đối với việc nâng cao "Tính chuyên nghiệp" Tính chuyên nghiệp của một cơ quan lập pháp được đo lường bằng năng lực kỹ thuật lập pháp, chiều sâu giám sát và quỹ thời gian toàn tâm toàn ý cho công việc nghị trường. Giải phóng quỹ thời gian và năng lượng trí tuệ: Đại biểu kiêm nhiệm thường bị cuốn vào công việc chuyên môn tại địa phương hoặc bộ, ngành (vốn đã rất áp lực). Họ chỉ có thể nghiên cứu tài liệu lập pháp một cách tranh thủ. Đại biểu chuyên trách được giải phóng hoàn toàn khỏi áp lực điều hành hành chính, có trọn vẹn 100% quỹ thời gian để nghiên cứu, bám sát thực tiễn và chuyên tâm vào công tác nghị trường. Tích lũy kinh nghiệm và hình thành "Kỹ năng lập pháp chuyên sâu": Làm luật là một hoạt động có tính kỹ thuật cực kỳ cao (từ việc phân tích tác động chính sách, thẩm định ngôn từ pháp lý đến dự báo xung đột pháp luật). Việc tăng đại biểu chuyên trách tạo ra một tầng lớp "nghị sĩ chuyên nghiệp", giúp các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra các dự án luật một cách thực chất, phản biện có chiều sâu, thay vì chỉ "thông qua" dựa trên các báo cáo có sẵn của cơ quan soạn thảo (thường là Chính phủ). Nâng cao chất lượng hoạt động giám sát: Giám sát tối cao không thể hiệu quả nếu chỉ nghe báo cáo định kỳ tại kỳ họp. Đại biểu chuyên trách có điều kiện lập các đoàn tái giám sát, đi sâu vào các điểm nóng, theo đuổi vụ việc đến cùng, biến hoạt động giám sát từ "hình thức, định kỳ" sang "thực chất, thường xuyên". 2. Ý nghĩa đối với việc xác lập "Tính độc lập tương đối" "Tính độc lập tương đối" ở đây được hiểu là khả năng Quốc hội tự chủ trong việc đưa ra quyết định, không bị thao túng, chi phối bởi lợi ích cục bộ của các cơ quan hành pháp (Chính phủ) hay chính quyền địa phương. Hạn chế tình trạng "Vừa đá bóng, vừa thổi còi" (Lợi ích nhóm/Bộ ngành): Nếu một đại biểu Quốc hội đồng thời là lãnh đạo một Bộ hoặc một tỉnh, khi Quốc hội bấm nút thông qua một đạo luật ảnh hưởng trực tiếp đến Bộ hoặc tỉnh đó, đại biểu rất khó giữ được sự khách quan. Họ sẽ có xu hướng bảo vệ lợi ích cục bộ của cơ quan mình (lập pháp cài cắm lợi ích hành pháp). Đại biểu chuyên trách không giữ chức vụ hành pháp, không chịu áp lực từ "ghế quản lý" nên họ độc lập hơn trong tư duy, bảo vệ lợi ích của toàn cục và của cử tri tốt hơn. Cân bằng cán cân quyền lực giữa Lập pháp và Hành pháp: Trong thực tế, cơ quan hành pháp luôn có lợi thế tuyệt đối về thông tin, dữ liệu và đội ngũ chuyên gia khổng lồ phục vụ cho việc soạn thảo luật. Nếu Quốc hội chỉ gồm các đại biểu kiêm nhiệm, Quốc hội sẽ rơi vào thế "yếu thế về thông tin" và dễ bị động tuân theo các đề xuất của Chính phủ. Tăng đại biểu chuyên trách giúp Quốc hội xây dựng được một "bộ não" có năng lực tương đương với Chính phủ, tạo thế đối trọng lý luận, buộc cơ quan soạn thảo phải giải trình chi tiết, từ đó kiểm soát hiệu quả quyền lực hành pháp. Xóa bỏ áp lực "Hành chính hóa" hoạt động đại biểu: Khi đại biểu hoạt động chuyên trách, nấc thang tiến thân và cơ chế đánh giá họ thuộc về hệ thống của Quốc hội, thay vì phụ thuộc vào sự điều động, đề bạt của các cơ quan hành chính. Sự độc lập về mặt tổ chức và nhân sự này là cái gốc sinh ra sự dũng cảm và độc lập trong tiếng nói phản biện trên nghị trường. Tóm lại về mặt lý luận cấu trúc: Tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách chính là quá trình "chuyển hóa chất lượng" của Quốc hội. Nó giúp dịch chuyển Quốc hội từ một mô hình mang tính chất Đại hội nghị đại biểu (nơi gặp gỡ, biểu quyết mang tính đồng thuận) sang một Nghị trường kiểm soát và kiến tạo thực chất — nơi quyền lực lập pháp được vận hành bởi những chuyên gia có thực quyền, thực lực và thực tâm đại diện cho Nhân dân.   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)