Phân tích các trường hợp áp dụng biện pháp tạm giam?

CÂU HỎI : Phân tích các trường hợp áp dụng biện pháp tạm giam?	(Trả lời bên dưới)

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021), tạm giam là một trong những biện pháp ngăn chặn nghiêm trọng nhất, làm hạn chế quyền tự do của công dân. Do đó, việc áp dụng biện pháp này được quy định rất chặt chẽ tại Điều 119. Dưới đây là phân tích chi tiết các trường hợp áp dụng biện pháp tạm giam: 1. Đối với bị can, bị cáo phạm tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng Đây là nhóm đối tượng có nguy cơ cao gây nguy hiểm cho xã hội hoặc trốn tránh pháp luật. Tội đặc biệt nghiêm trọng: Hình phạt cao nhất là trên 15 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình. Tội rất nghiêm trọng: Hình phạt cao nhất là từ trên 07 năm đến 15 năm tù. Cơ sở áp dụng: Thường được áp dụng ngay để đảm bảo quá trình điều tra, truy tố, xét xử diễn ra thuận lợi do tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội. 2. Đối với bị can, bị cáo phạm tội nghiêm trọng hoặc tội ít nghiêm trọng Đối với nhóm này (hình phạt dưới 07 năm tù), pháp luật quy định chỉ áp dụng tạm giam khi có căn cứ cho thấy bị can, bị cáo thuộc một trong các trường hợp sau: Có dấu hiệu bỏ trốn: Đã hoặc đang chuẩn bị phương tiện, kế hoạch để trốn tránh sự trừng phạt. Tiếp tục phạm tội: Có bằng chứng cho thấy người này sẽ tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội nếu không bị cách ly. Cản trở điều tra: Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép người làm chứng; tiêu hủy chứng cứ; tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án. Không có nơi cư trú rõ ràng: Không thể xác định được địa chỉ cụ thể để thực hiện các lệnh triệu tập. Vi phạm các biện pháp ngăn chặn khác: Trước đó đã được áp dụng biện pháp như Cấm đi khỏi nơi cư trú hay Bảo lĩnh nhưng đã vi phạm nghĩa vụ cam kết. 3. Đối tượng được ưu tiên không áp dụng tạm giam Pháp luật Việt Nam thể hiện tính nhân đạo đối với các nhóm đối tượng đặc thù, trừ trường hợp họ phạm tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc có các dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng khác. Đối tượng bao gồm:  Bị can, bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi. Người già yếu, người bị bệnh nặng. Điều kiện thay thế: Phải có nơi cư trú rõ ràng và lai lịch cụ thể. Trong trường hợp này, cơ quan chức năng thường áp dụng biện pháp Cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc Tạm hoãn thay vì tạm giam. 4. Thẩm quyền và Thời hạn Việc áp dụng tạm giam phải tuân thủ đúng trình tự thủ tục pháp lý để tránh oan sai: Thẩm quyền: Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra (phải được Viện kiểm sát phê chuẩn); Viện trưởng, Phó Viện trưởng VKS; Chánh án, Phó Chánh án Tòa án. Thời hạn: Phụ thuộc vào tính chất loại tội phạm (Tội ít nghiêm trọng không quá 02 tháng; tội đặc biệt nghiêm trọng có thể lên đến 04 tháng và có thể gia hạn theo quy định tại Điều 173). Lưu ý quan trọng: Theo các cập nhật mới nhất trong thực tiễn pháp lý (như các nghị quyết hướng dẫn thi hành luật năm 2025), việc áp dụng tạm giam ngày càng hướng tới sự thận trọng, ưu tiên sử dụng các biện pháp công nghệ (như giám sát điện tử - nếu có lộ trình áp dụng) hoặc các biện pháp bảo đảm tài chính để giảm tải cho các cơ sở giam giữ và bảo vệ quyền con người. Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO: (đang cập nhật) VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN: (đang cập nhật)