Thẩm quyền trưng cầu giám định: Ai có quyền ra quyết định trưng cầu giám định? (Kết hợp kiến thức với Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán).

CÂU HỎI : Thẩm quyền trưng cầu giám định: Ai có quyền ra quyết định trưng cầu giám định? (Kết hợp kiến thức với Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán).	(Trả lời bên dưới)

Trong hệ thống pháp luật tố tụng Việt Nam, thẩm quyền trưng cầu giám định thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng và được thực hiện bởi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Để hiểu rõ mối quan hệ và sự phân cấp này, chúng ta cần xem xét thẩm quyền cụ thể của ba chức danh cốt lõi: Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tố tụng hành chính. 1. Trong tố tụng hình sự (Vụ án hình sự) Đây là lĩnh vực mà việc trưng cầu giám định diễn ra phổ biến và nghiêm ngặt nhất. Quyền ra quyết định trưng cầu giám định được phân cấp rất rõ ràng giữa các giai đoạn: Điều tra viên (Giai đoạn khởi tố, điều tra) Thẩm quyền trực tiếp: Điều tra viên là người trực tiếp thụ lý vụ án, có vai trò phát hiện và đề xuất việc trưng cầu giám định khi giải quyết nguồn tin về tội phạm hoặc trong quá trình điều tra. Cơ chế ký ban hành: Về mặt thủ tục, Quyết định trưng cầu giám định phải do Thủ trưởng hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra ký ban hành. Điều tra viên là người lập văn bản, hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị mẫu vật để trình ký. Kiểm sát viên (Giai đoạn truy tố / Kiểm sát điều tra) Kiểm sát viên có thẩm quyền về giám định thông qua hai cơ chế: Quyền yêu cầu: Trong giai đoạn điều tra, nếu thấy cần thiết phải giám định mà Cơ quan điều tra chưa thực hiện, Kiểm sát viên có quyền ra Văn bản yêu cầu Cơ quan điều tra ra quyết định trưng cầu giám định. Quyền trực tiếp trưng cầu: Trong giai đoạn truy tố (sau khi nhận hồ sơ vụ án từ Cơ quan điều tra), nếu Kiểm sát viên phát hiện thấy có tình tiết chưa rõ mà không cần phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung, Viện kiểm sát (do Kiểm sát viên được phân công thụ lý) có quyền ra Quyết định trưng cầu giám định. Thẩm phán (Giai đoạn xét xử) Thẩm quyền tại tòa: Thẩm phán (hoặc Hội đồng xét xử) có quyền ra Quyết định trưng cầu giám định hoặc giám định bổ sung, giám định lại trong giai đoạn chuẩn bị xét xử hoặc ngay tại phiên tòa nếu thấy chứng cứ trong hồ sơ chưa rõ hoặc có mâu thuẫn mà không thể làm sáng tỏ được tại nghị án. 2. Trong tố tụng dân sự và tố tụng hành chính Khác với hình sự vốn mang tính quyền lực nhà nước tuyệt đối, trong vụ án dân sự (tranh chấp đất đai, tài sản, hôn nhân gia đình...) và hành chính (khiếu kiện quyết định hành chính), quyền trưng cầu giám định gắn liền với nghĩa vụ chứng minh của các đương sự. Thẩm phán (Chủ thể duy nhất có thẩm quyền ra quyết định) Trong hai lĩnh vực này, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án là người duy nhất có thẩm quyền ra Quyết định trưng cầu giám định. Tuy nhiên, Thẩm phán thực hiện quyền này qua hai phương thức: Theo yêu cầu của đương sự: Một hoặc các bên đương sự có đơn yêu cầu Thẩm phán trưng cầu giám định (ví dụ: yêu cầu giám định chữ ký trên hợp đồng, giám định ADN, giám định giá trị quyền sử dụng đất). Thẩm phán chủ động trưng cầu (Quyền hạn đặc biệt): Thẩm phán chỉ tự mình ra quyết định trưng cầu giám định khi đương sự có yêu cầu nhưng không thể tự thu thập được, hoặc khi xét thấy cần thiết để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự. Vai trò của Kiểm sát viên trong tố tụng dân sự/hành chính Trong các vụ án này, Kiểm sát viên không có thẩm quyền ra quyết định trưng cầu giám định. Kiểm sát viên chỉ có quyền kiến nghị Thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử ra quyết định trưng cầu giám định nếu phát hiện việc thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, vi phạm pháp luật nghiêm trọng tại phiên tòa hoặc trong quá trình kiểm sát vụ án. Bảng tổng hợp thẩm quyền ban hành quyết định trưng cầu giám định Chức danh Trong Tố tụng Hình sự Trong Tố tụng Dân sự / Hành chính Điều tra viên Đề xuất, lập hồ sơ để Thủ trưởng/Phó Thủ trưởng CQĐT ký quyết định. Không tham gia tố tụng dân sự/hành chính. Kiểm sát viên • Yêu cầu CQĐT trưng cầu giám định. • Trực tiếp trưng cầu trong giai đoạn truy tố. Không có quyền trưng cầu; chỉ có quyền kiến nghị Tòa án thực hiện. Thẩm phán Trực tiếp trưng cầu trong giai đoạn chuẩn bị xét xử hoặc tại phiên tòa. Trực tiếp trưng cầu (theo đơn yêu cầu của đương sự hoặc chủ động trong các trường hợp luật định). Lưu ý mở rộng: Từ năm 2020 (Luật sửa đổi Luật Giám định tư pháp), ngoài các cơ quan có thẩm quyền nêu trên, đương sự trong vụ án dân sự, vụ án hành chính, người bị hại, nguyên đơn dân sự trong vụ án hình sự cũng có quyền tự mình yêu cầu cá nhân, tổ chức giám định tư pháp thực hiện giám định (gọi là Người yêu cầu giám định) sau khi đã đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu nhưng không được chấp thuận.   Luật gia Vlog NGUYỄN KIỆT tổng hợp và phân tích VIDEO: (đang cập nhật) TÌM HIỂU VẤN ĐỀ LIÊN QUAN: (đang cập nhật) GÓC BÁO CHÍ: (đang cập nhật)